Sponsored Content
SAKENUUS - Die idee van “vryheid van spraak” word dikwels verkeerd verstaan, veral vandag waar mense hul menings vinnig en wyd op sosiale media deel.
Baie mense dink dit beteken jy mag enigiets sê sonder gevolge. Maar die reg werk nie heeltemal so nie.
Artikel 16 van die Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika waarborg die reg op vryheid van uitdrukking. Dit sluit in die vryheid om opinies te huldig, om inligting te ontvang en oor te dra, artistieke kreatiwiteit, en akademiese vryheid.
In die praktyk beteken dit dat individue oor die algemeen geregtig is om hul menings oor politieke, sosiale en openbare aangeleenthede uit te spreek, insluitend kritiek op die regering, sonder vrees vir sensuur.
Hierdie reg speel ’n noodsaaklike rol in ’n grondwetlike demokrasie. Oop debat, selfs waar menings ongewild of omstrede is, is noodsaaklik vir aanspreeklikheid en openbare deelname.
Maar vryheid van uitdrukking het perke.
Die Grondwet beskerm nie sekere tipes spraak nie. Dit sluit in propaganda vir oorlog, aanhitsing tot geweld, en haatspraak. Haatspraak is wanneer iemand uitdrukking gebruik wat haat aanmoedig en ander kan benadeel, veral op grond van ras, godsdiens, geslag of etnisiteit.
Sodra woorde oorgaan van ’n opinie na die aanhitsing van skade of diskriminasie, verloor dit grondwetlike beskerming.
In ’n demokratiese samelewing soos ons s’n word mense toegelaat om menings uit te spreek wat ander as aanstootlik of omstrede mag ervaar, solank daardie menings nie skade berokken of die regte van ander skend nie.
Die samelewing moet oop wees vir verskillende standpunte, en selfs ongewilde sienings behoort nie summier stilgemaak te word nie (sien Qwelane v South African Human Rights Commission para 81).
Buiten die Grondwet plaas die gemenereg ook perke op wat jy mag sê. Laster is ’n goeie voorbeeld, veral op sosiale media.
As jy byvoorbeeld op Facebook beweer iemand is oneerlik of skuldig aan bedrog sonder bewyse, en dit beskadig hul reputasie, kan jy aanspreeklik gehou word.
Vryheid van uitdrukking bied dus nie ’n lisensie om sonder terughouding te praat nie. Dit is eerder ’n reg wat verantwoordelik uitgeoefen moet word, met behoorlike inagneming van die regte en waardigheid van ander.
Dit is veral belangrik in ’n digitale wêreld waar een plasing vinnig groot skade kan aanrig. Baie mense kom in regsprobleme nie omdat hulle opsetlik verkeerd optree nie, maar omdat hulle nie die grense ken nie.
Indien u onseker is oor of ’n bepaalde uitlating onregmatig kan wees, of indien u betrokke is by ’n geskil rakende laster of onregmatige uitdrukking, is dit raadsaam om vroegtydig regsadvies in te win.
By Rauch Gertenbach Ing., is ons daartoe verbind om duidelike, praktiese regsadvies te verskaf om ons kliënte te help om hierdie kwessies met vertroue te navigeer.
Kontak Franquin by 044 601 9900 of [email protected], of besoek www.rauchgertenbach.com vir meer inligting.
‘Ons bring jou die nuutste Tuinroete, Hessequa, Karoo nuus’
